//////

Archive for the ‘Zmiany środowiska’ Category

postheadericon WZROST TEMPERATURY

Temperatura zaczęła wzrastać ok. 12100 lat BP, czyli na początku interstadiału (na stanowis­kach wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Ameryki zmiany temperatury są opóźnione w stosunku do tych z Wielkiej Brytanii i północno-za­chodniej Europy) i osiągnęła maksimum ok. 11300 lat BP. Krótszy chłodny okres pojawił się między 11200 a 10900 lat BP. Cwynar i in. (1994) uważają, że reprezentuje on ochłodzenie amphi-atlantyckie (podrozdz. 3.3). Największe ochłodzenie, przypadające na młod­szy dryas, nastąpiło po krótkotrwałym ociep­leniu i poprzedzało holocen. Analiza zbiorowis­ka chrząszczowatych z wyspy Cape Breton w Nowej Szkocji, przeprowadzona przez Millera (1996), potwierdza tendencje sugerowane przez rezultaty analizy pyłkowej na wielu stanowis­kach wschodniej Kanady.

postheadericon NAJMNIEJSZA ZMIENNOŚĆ

Najmniejszą zmien­ność klimatu zanotowano w Nowej Anglii (Peteet i in., 1993), gdzie jedyną wyraźną zmianą od początku interstadiału, czyli od ok. 12400 lat BP, było ochłodzenie młodszego dryasu. Rozprzestrzeniły się wówczas borealne gatunki drzew, takie jak świerk (Picea), mod­rzew (Larix), brzoza papierowa (Betula papyrifera) i olsza (Alnus), kosztem bardziej ciep­łolubnych: dębu (Quercus) i sosny wejmutki (.Pinus strobus), które opanowały te obszary wcześniej w cieplejszym okresie, odpowiada­jącym B0llingowi-Aller0dowi .Wyniki badań omawiane powyżej dowiodły znacznych wahań klimatu u schyłku ostatniej epoki lodowej w basenie północnoatlantyckim. Występowały one też w innych częściach świata. Według Edwardsa i in. (1993) w młod­szym dryasie wzrost poziomu oceanu następo­wał wolniej niż we wcześniejszym i później­szym okresie.

postheadericon TEMPO TOPNIENIA LODU

Było to skutkiem spadku tempa topnienia lodu. W młodszym dryasie nastąpił także spadek poziomu wód w jeziorach, co omawiają Magny i Ruffaldi (1995) na przykła­dzie stanowiska w górach Jura we Francji. Mathewes (1993) zinterpretował dostępne wyni­ki badań z młodszego dryasu z pacyficznego wybrzeża Ameryki Północnej, od Oregonu do Alaski. Wyraźnie zaznacza się tu występowanie chłodnego i wilgotnego klimatu 11 000-10 000 lat BP, przejawiające się np. w maksimum pyłków choiny górskiej (Tsuga mertensiana), zastąpieniem pyłków drzewnych przez niedrzewne i zmianą zbiorowisk otwomic z gatunków ciepłolubnych na chłodnolubne w rdzeniach szelfu kontynentalnego (Mathewes i in. 1993).

postheadericon DOSTĘPNE WYNIKI

Mathewes (1993) zinterpretował dostępne wyni­ki badań z młodszego dryasu z pacyficznego wybrzeża Ameryki Północnej, od Oregonu do Alaski. Wyraźnie zaznacza się tu występowanie chłodnego i wilgotnego klimatu 11 000-10 000 lat BP, przejawiające się np. w maksimum pyłków choiny górskiej (Tsuga mertensiana), zastąpieniem pyłków drzewnych przez niedrze- wne i zmianą zbiorowisk otwomic z gatunków ciepłolubnych na chłodnolubne w rdzeniach szelfu kontynentalnego (Mathewes i in. 1993). Mathewes twierdzi, że najlepszych dowodów regresji klimatu dostarczają stanowiska z wy­brzeży oceanicznych. Analiza palinologiczna osadów z płaskowyżu Allegheny wskazuje, że pogorszenie klimatu nastąpiło 11000—10000 lat BP, przejawiając się obniżeniem temperatury o     2-5°C i zmniejszeniem opadów o 10-20 cm (Shane i Anderson, 1993). Poszukuje się obecnie dowodów na występowanie ochłodzenia młod­szego dryasu w Japonii, na nadoceanicznych wybrzeżach Chin i Kamczatki.

postheadericon OGRANICZONE ŚLADY

Po ich znalezie­niu można byłoby wykazać, że ochłodzenie młodszego dryasu objęło co najmniej całą półkulę północną. W Ameryce Południowej i Środkowej zna­leziono pewne, choć ograniczone ślady wska­zujące na wystąpienie ochłodzenia równoległego do młodszego dryasu. Pochodzą one z nieco wcześniejszego okresu 12500-10000 lat BP. Hansen (1995) pisze o stanowisku Laguna Juin w Peru i innych z Peru i Ekwadoru, które dostarczają pewnych dowodów na ochłodzenie młodszego dryasu. Islebe i in. (1995, 1996) uzyskali dowody potwierdzające ochłodzenie, analizując zespoły pyłkowe z bagien La Chonta w Kostaryce (patrz też Leyden, 1995). Jest ono datowane na 11070 ±130 lat BP (wiek mierzony) i 10400 lat BP (wiek oszacowany).

postheadericon GRANICE WYSTĘPOWANIA

Uważa się, że górne granice występowania stref roślinnych obniżyły się o 300-400 m. Na pojawienie się chłodnego okresu ok. 12166 lat BP wskazuje stosunek izotopów tlenu w rdzeniu lodowym Huascaran w Andach Peruwiańskich (Thompson i in., 1995). Potwierdzeniem są również, przytaczane przez Francou i in. (1995), dowody na odbudowę lodowca 11000-10000 lat BP. Khury i in. (1993) wyróżnili, na podstawie analizy zespołów pyłkowych ze wschodnich Kordylierów w Kolumbii, chłodny okres, który nazwali stadiałem El Abra. Był on poprzedzony ciepłym interstadiałem na­zwanym Guantiva (równoważnym okresowi B0lling-Aller0d), który skończył się ok. 11000 lat BP.